مرتضی مکی، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با ایلنا، در ارزیابی اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره احتمال مذاکره با ایران و تأثیر انتخابات آمریکا و اسرائیل بر تحولات منطقه، اظهار کرد: ادبیات ترامپ تغییر نکرده و تناقض‌گویی‌های او از ابتدای جنگ تاکنون ادامه داشته است. بخشی از این مواضع به شرایط جامعه آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره بازمی‌گردد.
وی افزود: ترامپ به شکل‌های مختلف تلاش می‌کند با ایجاد فضای ایران‌هراسی، افکار عمومی آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد. طرح ادعاهایی درباره احتمال هدف قرار گرفتن شهرهای آمریکا یا اروپا از سوی ایران را هم می‌توان در چارچوب همین سیاست ارزیابی کرد؛ سیاستی که با هدف تأثیرگذاری بر افکار عمومی و فضای سیاسی آمریکا دنبال می‌شود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: در کنار این موضوع، بخشی از این اظهارات در راستای جنگ روانی علیه جامعه ایران قرار می‌گیرد؛ جنگی که هدف آن حفظ فضای تعلیق، ترس و ناامیدی و تداوم شرایط نه جنگ و نه صلح است. چنین وضعیتی می‌تواند به فرسایش توان اجتماعی و اقتصادی ایران منجر شود.
تأثیر انتخابات اسرائیل بر احتمال درگیری با ایران
مکی در ادامه، درباره تأثیر نتایج انتخابات اسرائیل بر سیاست‌های منطقه‌ای این رژیم و احتمال تشدید تنش‌ها با ایران، گفت: نتایج انتخابات به‌گونه‌ای نیست که بتوان بر اساس آن به‌سادگی درباره آینده سیاسی اسرائیل و جهت‌گیری‌های آتی آن قضاوت کرد. با این حال، بنیامین نتانیاهو تلاش خواهد کرد از شرایط موجود برای حفظ قدرت و تشکیل دولت استفاده کند و تلاش می کند آرای هشت نماینده دیگر را جذب کند تا بتواند با کسب ۶۱ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست دولت تشکیل دهد چراکه با کسب ۵۳ کرسی نمی تواند این کار را انجام دهد. باید دید که ۱۸ کرسی که احزاب عرب فعال در سرزمین های اشغالی به دست آورده اند چه مواضعی را اتخاذ خواهند کرد و تا چه میزان با مخالفان نتانیاهو همراهی خواهند کرد. آخرین موضع گیری ها نشان داده است که آنها اعلام کرده اند که از هر شخصی که با مخالف نتانیاهو باشد حمایت خواهند کرد.
وی با اشاره به مواضع احزاب مخالف نتانیاهو تصریح کرد: با توجه به انتخابات در سرزمین های اشغالی و نتایج آرای پراکنده، یک فضای ابهام و تعلیق در شکل گیری دولت وجود دارد و این فضای تعلیق به نتانیاهو کمک می کند که از این دوره احتمالی برای حمله به جمهوری اسلامی ایران استفاده کند این متغیر همچنان می‌تواند در امکان همراهی و هم‌سویی با آمریکا در حمله به ایران می‌تواند تاثیرگذار باشد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: نتایج انتخابات در اسرائیل به گونه‌ای نیست که به راحتی بتوان آینده دولت اسرائیل را پیش‌بینی کرد هرچند این انتخابات می‌تواند در موضع‌گیری در مقابل ایران موثر باشد. البته احزاب مخالف نتانیاهو در یک موضع با او مشترک هستند و آن هم دشمنی با جمهوری اسلامی است. مهم در تاکتیکی است که آنها درباره آن با هم اختلاف نظر دارند که اکنون چه اولویتی برای اسرائیل باید مبنا قرار بگیرد آیا ایران اولویت است یا خارج کردن اسرائیل از این فضای انزوای منطقه ای و جهانی. این اختلاف نظری است که میان احزاب مخالف نتانیاهو وجود دارد.
مکی همچنین با اشاره به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا گفت: اگر جمهوری‌خواهان در این انتخابات با شکست مواجه شوند، هم نمی‌توان با قطعیت گفت که دونالد ترامپ از مواضع خود عقب نشینی خواهد کرد چراکه اگرچه ممکن است آنها ابزارهای خود برای کنترل روند جنگ را در اختیار داشته باشند اما رئیس‌جمهور آمریکا همچنان از اختیارات قابل‌توجهی در حوزه سیاست خارجی و تصمیم‌گیری‌های مرتبط با جنگ و صلح برخوردار است و به‌آسانی از این اختیارات صرف‌نظر نخواهد کرد.
تحرکات منطقه‌ای برای جلوگیری از گسترش جنگ
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره ادامه دار بودن روند فضای نه جنگ و نه صلح با اشاره به تحرکات دیپلماتیک اخیر در منطقه و سفر مقام‌های ارشد امنیتی پاکستان، عربستان و ترکیه به ایران و همچنین سفر رئیس‌جمهور ایران به مسکو، اظهار کرد: این تحرکات سیاسی و دیپلماتیک می‌تواند نشانه‌ای از تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از وقوع جنگی غیرقابل‌کنترل باشد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به مواضع اخیر قطر و عمان درباره ضرورت حرکت به سمت ایجاد سازوکار امنیتی مستقل در منطقه خلیج فارس، افزود: کشورهای منطقه به این واقعیت پی برده‌اند که در صورت وقوع جنگی دیگر، هزینه‌های آن تنها متوجه ایران نخواهد بود، بلکه کشورهای منطقه و حتی آمریکا هم از پیامدهای آن متأثر خواهند شد.
مکی ادامه داد: هرچه دامنه و شدت جنگ گسترده‌تر شود، هزینه‌های آن هم افزایش می‌یابد و آثار و پیامدهای آن به ایران محدود نخواهد ماند و منافع آمریکا و کشورهای متحد آمریکا در منطقه هم مورد هدف قرار خواهند گرفت. به همین دلیل، تحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه را می‌توان در چارچوب تلاش برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها و مهار بحران ارزیابی کرد.
امکان ازسرگیری مذاکرات و دستیابی به توافق وجود دارد
مکی در پاسخ به پرسشی درباره نقش فعال‌تر قطر در میانجی‌گری و احتمال بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره، گفت: مقام‌های جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده‌اند که مسیر دیپلماسی همچنان ادامه دارد و ایران مذاکرات را ترک نکرده و ترک نخواهد کرد.
وی تأکید کرد: اولویت نخست باید جلوگیری از وقوع جنگ و دستیابی به راه‌حلی برای صلحی شرافتمندانه باشد. اگر بتوان از جنگ جلوگیری کرد، این موضوع به نفع همه طرف‌ها خواهد بود؛ البته این به معنای آن نیست که ایران هر آنچه آمریکا بخواهد بپذیرد یا از مطالبات و منافع خود صرف‌نظر کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: شرایط کنونی به‌گونه‌ای است که هزینه‌های تداوم بحران تنها بر ایران تحمیل نمی‌شود و پیامدهای آن دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی را نیز درگیر خواهد کرد. همین نگرانی‌ها می‌تواند زمینه‌ساز افزایش امیدواری به دستیابی به اصول یک توافق، حتی توافقی کوتاه‌مدت، باشد.